Rankingi Polonia Bytom – od złotej ery do dziś

Polonia Bytom to klub, który zapisał się złotymi zgłoskami w historii polskiej piłki nożnej. Założony w 1920 roku w odpowiedzi na apel Polskiego Komisariatu Plebiscytowego, przez dekady reprezentował polskie aspiracje na Górnym Śląsku. Największe sukcesy odnosił w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku, gdy zostawał dwukrotnie mistrzem Polski i czterokrotnie wicemistrzem. Dzisiaj, po latach turbulencji, awans do I ligi w sezonie 2024/2025 to największy sukces klubu od dekad, który budzi nadzieje na odbudowę pozycji Polonii Bytom w rankingach polskiej piłki.

Początki i droga do elity

4 stycznia 1920 odbyło się zebranie założycielskie „Towarzystwa Sportowego Polonia”, które dało początek bytomskiej Polonii. Klub powstał w szczególnym momencie – tuż przed plebiscytem górnośląskim, jako symbol polskości na ziemiach, o które toczyła się walka. Wybuch III powstania śląskiego i podział w 1922 roku Górnego Śląska spowodował, że Bytom pozostał w granicach Niemiec i bytomski klub został na wiele lat wymazany z rejestru klubów sportowych.

Na piłkarską mapę Polonia Bytom powróciła dopiero po II wojnie światowej, w 1945 roku. Polonia pierwszy raz zadebiutowała w polskiej ekstraklasie 14 marca 1948 roku w meczu z Legią Warszawa (1:3). W tym samym sezonie spadła z I ligi, powracając do niej w 1951 roku na 5 lat. Ten powrót zapoczątkował najbardziej świetlisty okres w historii klubu.

Złota era – lata 50. i 60. XX wieku

Ranking Polonii Bytom w latach 50. i 60. plasował klub wśród absolutnej czołówki polskiej piłki. W 1952 roku Polonia została wice mistrzem Polski, a dwa lata później w 1954 roku świętowała pierwsze mistrzostwo Polski. Polonia odniosła błyskotliwy sukces wygrywając 4:1 (3:1) z Legią Warszawa (a było to w Warszawie) w decydującym meczu grupowym.

21 czerwca na Stadion Śląski przybyło 80 tysięcy widzów, aby oglądać pierwszą odsłonę wielkiego widowiska; Górnik Zabrze – Polonia Bytom 1:4 (1:2). Bramki dla Polonii zdobyli: 32 i 80 minuta Liberda, 42 i 55 minuta Pogrzeba. Rewanż 1 lipca na stadionie Ruchu Chorzów: Polonia – Górnik 1:2. To wystarczyło do zdobycia tytułu mistrzowskiego.

Jan Liberda z 16 bramkami został królem strzelców ekstraklasy w sezonie 1962

Mimo sukcesów klub spadł do II ligi w następnym roku (1955). W 1957 roku klub ponownie awansował do ekstraklasy, w której grał nieprzerwanie do 1976 roku. To był okres dominacji Polonii w rankingach polskiej piłki. Rok po awansie klub świętował wice mistrzostwo Polski w 1958, powtórzone przez zespół w 1959 roku. W 1961 roku Polonia znów, po raz czwarty została wicemistrzem Polski.

Drugie mistrzostwo i europejskie sukcesy

Polonia zajęła pierwsze miejsce w grupie II, a Górnik w grupie I i obie drużyny spotkały się w dwumeczu o mistrzostwo Kraju. Bytomianie najpierw wygrali wysoko – 4:1, w rewanżowym meczu ulegając jednak 1:2. Mimo porażki klub został po raz drugi w historii mistrzem Polski, a Jan Liberda został ponownie królem strzelców ekstraklasy dzięki strzeleniu szesnastu bramek.

Mistrzostwo Polski pozwoliło na start w sezonie 1962/1963 w Pucharze Europy. Drużyna jako pierwsza w Polsce dostała się wtedy do pierwszej rundy po pokonaniu w kwalifikacjach Panathinaikosu Ateny 2:1 i 4:1 (premierowego gola dla Polonii w międzynarodowych rozgrywkach strzelił Norbert Pogrzeba), jednak uległa później Galatasaray SK w dwumeczu przegrywając najpierw 1:4 i zwyciężając w drugim spotkaniu 1:0.

Triumfy międzynarodowe – szczyt rankingów europejskich

Pozycja Polonii Bytom w rankingach europejskich osiągnęła szczyt w połowie lat 60. Sezon 1964/1965 to okres największych sukcesów międzynarodowych z udziałem Polonii. Drużyna uczestniczyła w rozgrywkach Pucharu Intertoto, w których w fazie grupowej wygrała u siebie po 6:0 z FC Schalke 04 i Degerfors IF, a z RC Lens 4:0.

Klub dotarł do finału eliminując po drodze jeszcze SC Karl-Marx-Stadt i FC Liège i w końcowej rozgrywce spotkał się z SC Lipsk. Pierwsza część miała miejsce 9 czerwca w Lipsku, a Polonia przegrała 0:3, co postawiło ją w trudnej sytuacji przed rewanżem, ale 16 czerwca na stadionie w Bytomiu piłkarze dali popis umiejętności i zwyciężyli 5:1, co zapewniło im pierwsze miejsce w całych rozgrywkach.

Sezon	Rozgrywki	Osiągnięcie	Znaczące wyniki
1962/63	Puchar Europy	I runda	Panathinaikos 2:1, 4:1
1963/64	Puchar Intertoto	Finał	–
1964/65	Puchar Intertoto	Zwycięstwo	Schalke 6:0, Lens 4:0, Lipsk 5:1
1965	International Soccer League	Zwycięstwo	West Bromwich, Ferencvaros, Dukla 2:0

Po sukcesie w Pucharze Rappana Polonia została zaproszona do udziału w International Soccer League – lidze, w której brały udział drużyny europejskie zasilane amerykańskimi. Po wygraniu swojej grupy, w której klub wyprzedził Ferencváros, West Bromwich, bytomianie sięgnęli po kolejny międzynarodowy triumf. W finale rywalem była bardzo mocna Dukla Praga. W pierwszym spotkaniu było 2:0 dla naszego zespołu, a w rewanżu 1:1.

Wygrana bytomian nastąpiła jeszcze przed erą reprezentacji Kazimierza Górskiego i sukcesami naszej kadry, a zwycięstwo Polonii było wówczas największym sukcesem polskiego futbolu w historii

Legendy klubu – fundamenty wysokiej pozycji w rankingach

Ranking Polonii w latach świetności budowali wybitni piłkarze. Edward Szymkowiak, legendarny bramkarz, 53 razy reprezentował Polskę. Podczas tego okresu, polski międzynarodowy zawodnik i bramkarz Edward Szymkowiak grał dla Polonii. Stadion klubu nosi jego imię i ma pojemność 5,500 widzów.

Jan Liberda to najskuteczniejszy strzelec w historii klubu. Jan Liberda – Złote Buty 1962, a najwięcej bramek w I lidze w barwach klubu strzelił Jan Liberda. Występował on w latach 1949-1969. Król strzelców ekstraklasy w sezonach 1959 i 1962, z dorobkiem odpowiednio 21 i 16 bramek.

• Henryk Kempny – król strzelców 1954 (13 bramek)
• Zygmunt Anczok – Piłkarz roku 1966, 52 mecze w reprezentacji
• Jan Banaś – 36 meczów w kadrze, król strzelców 1969/70
• Edward Szymkowiak – Złote Buty 1957, 1958, 1965, 1966

Schyłek złotej ery i walka o utrzymanie

Koniec lat 60. i lata 70. to stopniowy spadek Polonii w rankingach ligowych. Klub, który już od kilku lat przechodził poważny kryzys osiągnął wtedy swój ostatni sukces. W kolejnych latach Polonia balansowała na granicy spadku. W 1973 roku Polonia poraz drugi zdobywa Puchar Polski. Nieoczekiwanie w 1976 roku Polonia spada do II ligi, powracając do ekstraklasy rok później w 1977 roku. W tymże roku Polonia poraz ostatni wywalcza Puchar Polski.

Polonia Bytom trzykrotnie grała w finale Pucharu Polski. Nigdy jednak nie zdobyła tego trofeum

W 1978 roku cztery kluby uzyskały 27 punktów w rozgrywkach i o spadku zadecydowała dodatkowa tabela uwzględniająca wyniki meczów między nimi. W sezonie 1978/1979 Polonia uratowała swój byt w ekstraklasie w ostatnim meczu wygrywając 2:0 z ŁKS i wyprzedzając Pogoń Szczecin.

Dekady tułaczki – ranking Polonii w kryzysie

Lata 80’te przyniosły najgorsze chwile w bogatej i barwnej historii klubu. W 1980 roku Polonia spada do II ligi, kończąc tym samym swój okres sukcesów, a rozpoczynając tułaczkę klubu po niższych klasach rozgrywkowych. Po raz ostatni Polonia Bytom awansuje do ekstraklasy w 1986 roku, lecz w tym samym sezonie ponownie spada do II ligi.

Pozycja Polonii Bytom w rankingach ligowych systematycznie się pogarszała. Po spadku z Ekstraklasy w 1977 roku Polonia na krótko wróciła do elity w sezonach 1986/1987 i 1993/1994, ale nie zdołała utrzymać się na najwyższym poziomie. Lata 90. i początek XXI wieku przyniosły trudności finansowe, które skutkowały spadkiem do niższych lig, w tym do III ligi w 2007 roku.

Okres	Liga	Uwagi
1948-1949	Ekstraklasa	Debiut i spadek
1951-1955	Ekstraklasa	Mistrzostwo 1954
1957-1976	Ekstraklasa	20 sezonów nieprzerwanie
1977-1980	Ekstraklasa	Walka o utrzymanie
1980-1986	II liga	Kryzys finansowy
1986-1987	Ekstraklasa	Krótki powrót
2007-2011	Ekstraklasa	Ostatni pobyt przed dekadą

Nieoczekiwany powrót – sezon 2007-2011

W czerwcu 2007 Polonia Bytom, po wielu latach, powróciła do polskiej Ekstraklasy. Jednak w 2011 roku klub został zdegradowany do I ligi po zajęciu ostatniego miejsca w tabeli z zaledwie sześcioma zwycięstwami w całym sezonie. Ten powrót do elity okazał się epizodem, który nie zmienił długoterminowego trendu spadkowego w rankingach Polonii.

W wyniku korupcji w PZPN-e 4 I-o ligowe drużyny spadają o kilka klas rozgrywkowych niżej, a Polonia Bytom po 20 latach tułaczki w II lidze i epizodem w III triumfalnie powraca do ekstraklasy. Budżet zaledwie 1 miliona złotych był najniższy w Ekstraklasie, ale również w II lidze. W wyniku braku licencji (stadion) klub rundę jesienną musiał rozgrywać na obiektach Ruchu Chorzów, oraz Stadionie Śląskim.

Rankingi Polonii Bytom – zestawienie osiągnięć

Analizując rankingi Polonii Bytom w różnych okresach historii, wyraźnie widać dwa światy – świetność lat 50. i 60. oraz długotrwały kryzys od lat 80.

Kategoria	Osiągnięcie	Rok/Lata
Mistrzostwo Polski	2 tytuły	1954, 1962
Wicemistrzostwo Polski	4 tytuły	1952, 1958, 1959, 1961
Brązowy medal	2 tytuły	1966, 1969
Puchar Intertoto	Zwycięstwo	1965
Puchar Ameryki	Zwycięstwo	1965
Finał Pucharu Polski	3 razy	1964, 1973, 1977
Mistrzostwo II ligi	4 tytuły	1950, 1956, 1977, 1986

Derby i rywale – pozycja w rankingach lokalnych

Ranking Polonii w kontekście śląskich derbów zawsze był wysoki. Również w tym sezonie odbył się mecz, na którego podstawie mecze między Polonią i chorzowskim Ruchem określa się jako Najstarsze Derby Śląska. 11 lipca na stadionie w Bytomiu mecz zakończył się remisem 1:1 (1:0), a bramkę dla Polonii strzelił Szmidt.

Największymi rywalami Polonii są lokalne zespoły Górnik Zabrze, Ruch Radzionków, Ruch Chorzów (Najstarsze Derby Śląska) i Szombierki Bytom (Derby Bytomia). W rankingu kibicowskim Polonia również zajmuje szczególne miejsce – kibice Polonii Bytom byli pierwszym zorganizowanym klubem kibica w Polsce. Wprowadzili szaliki, flagi i zorganizowane skandowania. Wiele innych grup kibicowskich podróżowało do Bytomia tylko po to, by zobaczyć, jak kibice Polonii dopingują swój klub i zachowują się na stadionie.

Droga do odbudowy – ranking Polonii dziś

Punktem zwrotnym był sezon 2019/2020, gdy pod wodzą trenera Kamila Rakoczego Polonia wywalczyła awans do II ligi, a w sezonie 2024/2025, prowadzona przez Łukasza Tomczyka, awansowała do I ligi po zwycięstwie w barażach nad Hutnikiem Kraków (4:1). Od sezonu 2025–26 rywalizują w I lidze, drugim poziomie polskiej piłki nożnej.

Obecna pozycja Polonii w rankingach polskiej piłki to II liga rozgrywek (I liga administracyjnie). To wciąż daleko od świetności lat 60., ale awans po latach spędzonych na trzecim i czwartym poziomie rozgrywkowym to wyraźny sygnał, że klub odbudowuje swoją pozycję. Polonia Bytom odbudowuje swoją pozycję w polskiej piłce. Awans do I ligi w sezonie 2024/2025 to największy sukces klubu od dekad. Zespół, wspierany przez lokalnych kibiców z optymizmem patrzy w przyszłość.

Rekordy i statystyki – ranking indywidualny

W rankingu strzelców Polonii Bytom bezkonkurencyjny pozostaje Jan Liberda, który w barwach klubu występował przez 20 lat. W rankingu reprezentacyjnym prowadzi Edward Szymkowiak z 53 meczami w kadrze, przed Zygmuntem Anczkiem (52 mecze) i Janem Banasiem (36 meczów).

Królowie strzelców ekstraklasy z Polonii: 1954 Henryk Kempny 13 bramek, 1959 Jan Liberda 21 bramek, 1962 Jan Liberda 16 bramek, 1982 Jan Wyciślik 17 bramek, 1986 Krzysztof Walczak 20 bramek. To pokazuje, że nawet w okresach kryzysu Polonia potrafiła wyłaniać wybitnych snajperów.

Choć maszty oświetleniowe na stadionie Polonii założono w 2008, już 49 lat wcześniej drużyna rozegrała swój pierwszy mecz przy sztucznym oświetleniu. Odbyło się to 2 maja 1959 roku na Stadionie Śląskim z Polonią Bydgoszcz, a bytomianie wygrali 5:0 (3:0)

Przyszłość – ranking Polonii Bytom w perspektywie

Ranking Polonii Bytom w sezonie 2025/26 w I lidze będzie testem ambicji klubu. Po dekadach spędzonych na niższych poziomach rozgrywkowych, powrót do walki o ekstraklasę wydaje się odległym, ale realnym celem. Klub dysponuje bogatą historią, stadionem noszącym imię legendy i kibicami, którzy przez wszystkie lata kryzysu nie stracili wiary.

Pozycja Polonii w rankingu historycznym polskich klubów pozostaje wysoka – dwa mistrzostwa kraju, cztery wicemistrzostwa i unikalne sukcesy międzynarodowe (zwycięstwa w Pucharze Intertoto i Pucharze Ameryki) stawiają bytomian w gronie najważniejszych klubów w historii polskiej piłki. Pytanie brzmi, czy uda się przełożyć tę spuściznę na współczesne sukcesy.

Rankingi Polonii Bytom pokazują, jak krucha może być pozycja nawet najbardziej utytułowanych klubów. Od triumfów nad Schalke i West Bromwich, przez 80 tysięcy kibiców na Stadionie Śląskim, po walkę o utrzymanie w trzeciej lidze – historia bytomskiego klubu to przestroga, ale i nadzieja. Jeśli udało się wrócić z trzeciej ligi do drugiej, może uda się sięgnąć jeszcze wyżej. Czas pokaże, czy obecny awans to początek nowej złotej ery, czy tylko kolejny epizod w długiej drodze powrotu do świetności.