Rankingi FC Schalke 04 – od potęgi do kryzysu

FC Schalke 04 to nazwa, która jeszcze dwie dekady temu kojarzyła się z europejską elitą. Klub z Gelsenkirchen grał w Lidze Mistrzów, walczył o mistrzostwo Niemiec i regularnie zdobywał trofea. Dziś Schalke balansuje na krawędzi sportowej i finansowej katastrofy, walcząc o powrót do Bundesligi z pozycji drugiej ligi. Historia tego upadku to przestroga dla wszystkich wielkich klubów – pokazuje, jak szybko potęga może zamienić się w kryzys, gdy złe decyzje sportowe łączą się z problemami finansowymi.

Ranking Schalke 04 w europejskiej i niemieckiej piłce spadł dramatycznie w ciągu zaledwie kilku lat. Klub, który jeszcze w sezonie 2017/18 zajął drugie miejsce w Bundeslidze, dziś gra w drugiej lidze i ma 217 milionów euro długu. Pozycja Schalke w rankingach klubowych UEFA i wartość rynkowa zespołu to zaledwie ułamek tego, czym były jeszcze niedawno.

Złote lata – kiedy Schalke dominowało w Niemczech

Historia sukcesów FC Schalke 04 sięga lat 30. i 40. XX wieku. Klub zdobył siedem tytułów mistrzowskich (1934, 1935, 1937, 1939, 1940, 1942 i 1958), co czyni go szóstym najskuteczniejszym zespołem w historii niemieckiego futbolu pod względem krajowych trofeów.

Zespół z tamtych lat, zwany „Kreisel” (wirujący bączek), zdobył swoje szóste i ostatnie mistrzostwo Niemiec w 1942 roku, pokonując Vienna Wien 2:0. Jeszcze bardziej imponujące było zwycięstwo 9:0 nad Admirą Wiedeń w finale mistrzostw Niemiec w 1939 roku – najwyższe w historii finału mistrzostw.

W 1937 roku Schalke jako pierwszy klub w historii niemieckiego futbolu zdobył dublet – mistrzostwo i puchar w jednym sezonie

Po wojnie klub zdobył swój ostatni tytuł mistrzowski w 1958 roku, pięć lat przed powstaniem Bundesligi. W 1963 roku Schalke było jednym z 16 klubów założycielskich Bundesligi, ale początek w nowych rozgrywkach był trudny.

Era Bundesligi – blisko, ale nie wystarczająco

Rankingi Schalke 04 w Bundeslidze przez dziesięciolecia pokazywały klub jako solidnego gracza, choć bez mistrzostwa. Między 2000 a 2018 rokiem Schalke zajmowało osiem razy miejsce w pierwszej trójce, regularnie kwalifikując się do europejskich pucharów.

Najbliżej tytułu było w sezonie 2000/01. Royal Blues przegrali z Bayernem Monachium w ostatnim dniu sezonu – w ostatnich sekundach – różnicą zaledwie jednego punktu. Ten moment do dziś boli kibiców i symbolizuje frustrację klubu, który nigdy nie zdobył mistrzostwa Niemiec w erze Bundesligi.

Sezon	Pozycja w Bundeslidze	Osiągnięcie europejskie
2000/01	2. miejsce	Liga Mistrzów – ćwierćfinał
2004/05	2. miejsce	Puchar UEFA – 1/16
2006/07	2. miejsce	Liga Mistrzów – 1/8 finału
2009/10	2. miejsce	Liga Mistrzów – ćwierćfinał
2017/18	2. miejsce	Liga Mistrzów – 1/8 finału

Paradoksalnie, jedyny sezon Schalke poza pierwszą dziesiątką Bundesligi od 2000 roku to genialny sezon 2010/11, kiedy wygrali Puchar Niemiec i dotarli do półfinału Ligi Mistrzów. Pozycja w rankingu ligowym nie zawsze odzwierciedlała rzeczywistą siłę zespołu.

Puchar UEFA 1997 – największy triumf w nowoczesnej erze

Jeśli Schalke nie mogło zdobyć Bundesligi, to przynajmniej zapisało się w historii europejskiego futbolu. W sezonie 1996/97 zespół prowadzony przez holenderskiego trenera Huuba Stevensa zdobył Puchar UEFA, pokonując Inter Mediolan w finale po rzutach karnych.

Drużyna z 1997 roku zyskała przydomek „Euro Fighters”, który jest używany wśród fanów do dziś. Stevens, wtedy nieznany w Niemczech, szybko zyskał status kultowego wśród kibiców Schalke.

Motto Stevensa „Die Null muß stehen” (po polsku: „Musi być zero”) podkreślało wagę obrony i weszło do codziennego języka w Niemczech

Krajowe sukcesy przyszły w formie kolejnych zwycięstw w Pucharze Niemiec w sezonach 2000/01 i 2001/02, a także triumfu w 2010/11 i zdobycia Superpucharu Niemiec w tym samym roku. Łącznie Schalke wygrało siedem mistrzostw Niemiec, pięć Pucharów Niemiec, jeden Puchar UEFA i dwa Puchary Intertoto.

Akademia talentów – fabryka gwiazd

Pozycja Schalke w rankingach akademii piłkarskich przez lata była imponująca. Klub wyprodukował kilku zawodników światowej klasy, którzy później zasilili czołowe zespoły Europy.

Schalke to klub, który dał światu Manuela Neuera, Mesuta Özila i Leroya Sané – wszyscy trzej stali się gwiazdami reprezentacji Niemiec. Neuer, uznawany za jednego z najlepszych bramkarzy w historii, rozpoczynał karierę właśnie w Gelsenkirchen, zanim przeszedł do Bayernu Monachium.

Inni absolwenci akademii Schalke to między innymi Leon Goretzka, Max Meyer, Julian Draxler czy Benedikt Höwedes. W sezonie 2013/14 młodzi gracze jak Max Meyer i Leon Goretzka byli jednymi z najbardziej obiecujących odkryć.

Rekordowe osiągnięcia klubu

Rekordowe zwycięstwo ligowe Schalke to 7:0 przeciwko Bayernowi Monachium na wyjeździe w Bundeslidze 9 października 1976 roku. To pokazuje, że klub potrafił dominować nawet nad niemieckimi gigantami.

Inne imponujące statystyki to 95 goli zdobytych w sezonie 1983-84 w 2. Bundeslidze (38 meczów) oraz 77 goli w sezonie 1976-77 w Bundeslidze (34 mecze). Najstarszym zawodnikiem w historii klubu był Klaus Fichtel, który zagrał w wieku 43 lat i 184 dni 21 maja 1988 roku – to także rekord ligi.

Początek końca – sezon 2018/19 i pandemia

Ranking Schalke 04 zaczął gwałtownie spadać po sezonie 2017/18. Począwszy od 2019 roku klub notował kolejne miejsca w dolnej połowie tabeli, zanim ostatecznie spadł do drugiej ligi po raz pierwszy od sezonu 1990/91.

Spadek formy zbiegł się z pandemią COVID-19. Wiele klubów straciło ogromne przychody podczas lockdownów, gdy mecze rozgrywano bez publiczności, ale Schalke zostało szczególnie mocno dotknięte finansowo, ujawniając w kwietniu 2020 roku, że bankructwo jest możliwe. Było to w dużej mierze spowodowane zadłużeniem klubu i brakiem przychodów z dnia meczowego.

Klub szybko zareagował, wprowadzając limit wynagrodzeń zawodników na poziomie 2,5 miliona funtów rocznie, ale było już za późno na zatrzymanie sportowej katastrofy.

Sezon 2020/21 – historyczna kompromitacja

Sezon 2020/21 zapisał się jako jeden z najgorszych w historii niemieckiego futbolu. Schalke miało pięciu różnych trenerów, wystawiło 41 zawodników, wygrało tylko trzy mecze, całe kierownictwo klubu odeszło, a niezadowolenie fanów doprowadziło do tego, że kibice gonili i atakowali zawodników po potwierdzeniu spadku pod koniec kwietnia.

Schalke rozpoczęło sezon 2020-21 w katastrofalny sposób, przegrywając pierwsze trzy mecze łącznym wynikiem 15:1, w tym sromotne porażki z Bayernem i Lipskiem – odpowiednio 0:8 i 0:5.

Upadek Schalke był bezprecedensowy w niemieckim futbolu, biorąc pod uwagę, że zaledwie dwa sezony wcześniej grali w 1/8 finału Ligi Mistrzów

Trener	Okres	Średnia punktów/mecz
David Wagner	Początek sezonu	1.08
Manuel Baum	3-12 kolejka	0.00 (0 zwycięstw)
Huub Stevens	Tymczasowo	Kontynuacja pasma
Christian Gross	Do lutego 2021	0.45
Dimitrios Grammozis	Od marca 2021	Spadek potwierdzony

Seria Bauma zwiększyła passę bez zwycięstwa z 18 do 28 meczów Bundesligi, zbliżając Schalke do pobicia rekordu wszech czasów – 31 meczów bez wygranej, ustanowionego przez SC Tasmania 1900 Berlin w sezonie 1965-66. 9 stycznia 2021 roku Schalke w końcu odniosło zwycięstwo nad 1899 Hoffenheim, co oznaczało uniknięcie wyrównania rekordu Tasmanii Berlin.

Kryzys finansowy – 217 milionów euro długu

Pozycja finansowa Schalke 04 w rankingach zadłużenia klubów europejskich jest dramatyczna. Długi klubu wynoszą 217 milionów euro, wynikające z wysokich transferów, pożyczonych pieniędzy i utraty dochodów związanych z grą w najwyższych ligach.

Chociaż udało się zmniejszyć kwotę zadłużenia, Niemiecka Federacja Piłkarska (DFB) przyznała klubowi licencję warunkową, powołując się na „deficyt płynności”. Klub otrzymał bezwarunkową licencję na grę w 2. Bundeslidze w sezonie 2024-25, jeśli utrzyma się na powierzchni.

28 lutego 2022 roku, po inwazji Rosji na Ukrainę, Schalke anulowało kontrakt z głównym sponsorem Gazpromem, co dodatkowo pogorszyło sytuację finansową klubu. Utrata tak ważnego sponsora była kolejnym ciosem dla budżetu.

Jednym z obszarów, który drastycznie poprawiłby sytuację klubu, są przychody z praw telewizyjnych. Ze względu na słabą pozycję klubu w 2. Bundeslidze w ostatnich sezonach, otrzymują coraz mniej przychodów z umów na prawa telewizyjne

Groźba spadku do lig regionalnych

W sezonie 2023/24 Schalke znalazło się w najtrudniejszej sytuacji w swojej historii. Jak podał Sky Germany, spadek Schalke w tamtej kampanii oznaczałby wypadnięcie klubu z profesjonalnych lig niemieckich.

Schalke nie ma możliwości finansowych, aby uzyskać licencję 3. Ligi, co oznaczałoby, że bezpośredni spadek do Regionalligi West byłby prawdopodobny. Klub straciłby swój profesjonalny status i musiałby ponownie wspinać się przez dywizje jako klub amatorski.

Od ostatniego spadku do drugiej ligi w 2023 roku Schalke kończyło w dolnej połowie tabeli przez dwa kolejne lata. Być może w zeszłym sezonie byli w najgorszym momencie, gdy spadek do trzeciej ligi wydawał się możliwy, a gdyby do tego doszło, S04 nie było pewne, czy w ogóle będzie miało finanse na uzyskanie licencji 3. Ligi.

Sezon 2025/26 – walka o powrót z Edinem Džeko

Ranking Schalke 04 w sezonie 2025/26 w 2. Bundeslidze wreszcie daje powody do optymizmu. Obecnie na czele 2. Bundesligi w momencie pisania, Schalke postawiło na kilka transferów, które mają pomóc im przejść przez metę.

Jednym z nich jest wkrótce 40-letni weteran Edin Džeko. Bośniak dołączył do drugoligowca na krótkoterminową umowę do końca sezonu, a jego kontrakt jest oparty na wynikach – oznacza to bramki i, co najważniejsze, awans Schalke.

W wieku 39 lat, dziesięciu miesięcy i ośmiu dni Džeko jest teraz najstarszym strzelcem gola w historii 2. Bundesligi. Džeko zadebiutował w zeszły weekend w domu przeciwko Kaiserslautern w 80. minucie przy stanie 0:2. W ciągu czterech minut od debiutu Džeko strzelił gola, a Schalke zdobyło wyrównującego gola w 90. minucie i wywalczyło remis.

Dzięki temu Schalke pozostało na szczycie tabeli z przewagą dwóch punktów. Pozycja Schalke w rankingu 2. Bundesligi wreszcie daje nadzieję na powrót do elity.

Liczby, które bolą – statystyki upadku

Rankingi FC Schalke 04 w różnych kategoriach pokazują skalę katastrofy:

• We wrześniu 2025 roku klub miał 200 000 członków, co czyni go trzecim co do wielkości klubem piłkarskim w Niemczech i szóstym co do wielkości klubem na świecie pod względem liczby członków
• Schalke grało w Bundeslidze nieprzerwanie od sezonu 1991/92 do 2021 roku – 30 kolejnych sezonów
• Sezon 2025/26 to już trzeci z rzędu sezon w drugiej lidze – najdłuższy okres poza Bundesligą od lat 80.
• Wartość rynkowa zespołu spadła z setek milionów euro do poziomu drugoligowca

Schalke było jednym z najpopularniejszych profesjonalnych zespołów piłkarskich w Niemczech, mimo że rozkwit klubu przypadał na lata 30. i 40.

Rivale świętuje – Revierderby bez Schalke

Spadek Schalke oznacza brak jednego z najważniejszych derbów w niemieckim futbolu. Rywalizacja Schalke z sąsiednim Dortmundem znana jest jako Revierderby – lub „Matka wszystkich derbów”, biorąc pod uwagę, jak ogromne stały się te rozgrywki. Mecze te przyniosły jedne z najwspanialszych spotkań w historii Bundesligi z niesamowitymi zwrotami akcji.

Z pobliskiego Dortmundu ultras Borussii zorganizowali pokaz fajerwerków nad Gelsenkirchen, świętując nieszczęście Schalke po ostatnim gwizdku potwierdzającym spadek. To pokazuje, jak głęboka jest rywalizacja i jak bolesny był upadek dla kibiców Królewskich Niebieskich.

Czy Schalke wróci do elity?

Pozycja Schalke 04 w rankingu 2. Bundesligi w sezonie 2025/26 daje nadzieję. Królewscy Niebieskcy wrócili na szczyt 2. Bundesligi po pokonaniu Kiel, co było ich pierwszym zwycięstwem w sześciu meczach.

Jest jednak jeden wyraźny cel, który masywnie pomógłby Schalke – awans. Perspektywa sportowa zmieniła się nieco w tym roku i może okazać się katalizatorem nie tylko lepszej przyszłości finansowej, ale także takiej, która przyniesie piłkę Bundesligi.

Cel dla ich weterana napastnika, który przyniesie znacznie wyższe wynagrodzenie niż planowali wydać, jest jasny: doprowadzić Schalke 04 do mety i z powrotem do Bundesligi ze wszystkimi jej bogactwami z praw telewizyjnych i wszystkim, co się z tym wiąże.

Rankingi Schalke 04 mogą znów wzrosnąć, jeśli klub utrzyma dobrą formę. Ostateczna nagroda, która wydawałaby się nie do pomyślenia na początku sezonu, jest teraz w zasięgu ręki. Gdyby Džeko pomógł Schalke wrócić do Bundesligi i, co być może ważniejsze, pomógł klubowi osiągnąć bardziej zrównoważony wynik, mogłoby to być jedno z jego największych osiągnięć do tej pory.

Historia FC Schalke 04 to opowieść o wzlotach i upadkach, która wciąż się pisze. Od dominacji w latach przedwojennych, przez frustrujące wicemistrzostwa w erze Bundesligi, triumf w Pucharze UEFA, aż po dramatyczny upadek i walkę o przetrwanie – pozycja tego klubu w rankingach niemieckiego futbolu przeszła niewyobrażalną transformację. Czy Schalke wróci do elity? Sezon 2025/26 może być punktem zwrotnym, ale droga będzie długa i wyboista. Jedno jest pewne – kibice Królewskich Niebieskich zasługują na lepsze czasy po latach cierpienia.