Rankingi Stal Mielec – miejsce w historii polskiej piłki

Mielec to niewielkie miasto na Podkarpaciu, które przez lata 70. XX wieku stało się stolicą polskiej piłki. Dwukrotne mistrzostwo Polski, ćwierćfinał Pucharu UEFA i mecze z Realem Madryt – to osiągnięcia, o których większe ośrodki mogą tylko pomarzyć. Rankingi Stali Mielec pokazują fascynującą historię wzlotów i upadków klubu, który od fabrycznej drużyny stał się legendą polskiego futbolu.

Historia tego klubu to lekcja tego, jak szybko można zdobyć szczyt i jak trudno na nim się utrzymać. Od triumfów w Ekstraklasie, przez dramatyczny upadek i ogłoszenie bankructwa w 1997 roku, aż po heroiczny powrót do elity po 24 latach nieobecności. Pozycja Stali w rankingach polskiej piłki zmieniała się jak w kalejdoskopie.

Początki – od fabrycznej drużyny do II ligi

Stal Mielec powstała 10 kwietnia 1939 roku jako sekcja klubu sportowego PZL Mielec. Pierwsze mecze rozgrywano jeszcze przed wybuchem II wojny światowej – zespół pokonał Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” Mielec 4:1, a później Dzikovię Tarnobrzeg i Metal Tarnów. Wojna przerwała oficjalne rozgrywki, ale piłkarze grali nielegalnie na łąkach za lasem komunalnym.

Prawdziwy przełom nastąpił w 1954 roku. Zespół został wzmocniony dobrymi zawodnikami: Antonim Brzeżańczykiem (grającym trenerem), Henrykiem Czylokiem, Tadeuszem Grześką, Henrykiem Pilarskim, Leszkiem Procakiem, Helmutem Tobolikiem i Helmutem Waleską. To właśnie z nimi Stal rozpoczęła marsz przez kolejne szczeble rozgrywkowe.

Helmut Tobollik to najlepszy piłkarz Stali w latach 50. i początku lat 60. Od 1956 do 1960 strzelił 58 bramek w 2 lidze, przechodząc do historii Stali jako najlepszy strzelec na zapleczu

W 1955 roku wygrali ligę międzywojewódzką i awansowali do drugiej ligi. Po zajęciu 2. miejsca Stal rozegrała baraż z Bzurą Chodaków na neutralnym stadionie Lublinianki i wygrała 3:1, awansując do II ligi. Dwa tysiące kibiców z Mielca świętowało ten sukces.

Awans do elity i pierwsze kroki w I lidze

Droga do najwyższej klasy rozgrywkowej nie była prosta. W sezonie 1957 mielecki zespół był bardzo blisko pierwszego awansu do I ligi. Dzięki zatrudnieniu znanego trenera Michała Matyasa Stal została wicemistrzem II ligi ustępując jedynie Cracovii, do awansu zabrakło trzech punktów. Frustracja była ogromna – tak blisko, a jednak…

W sezonie 1960 udało się w końcu awansować do I ligi. Pierwszy mecz został rozegrany 19 marca 1961 z ŁKS Łódź (1:1) na mieleckim stadionie przy dopingu około 15 tysięcy kibiców. Entuzjazm był ogromny, ale z powodu nierównej formy i braku doświadczenia zespół z trudem uratował się przed powrotem do II ligi, nie udało się to w kolejnym sezonie i zespół spadł.

Lata 1962-1966 to okres słabych wyników. Stal zajmowała kolejno 10., 12., 8. i 7. miejsce, aż w sezonie 1966/67 spadła do III ligi. Wydawało się, że marzenia o wielkiej piłce się skończyły.

Marsz na szczyt – droga do pierwszego mistrzostwa

W sezonie 1968/69 poprawa gry i postępy własnych wychowanków zadecydowały o awansie. Do zespołu sprowadzono młodego śląskiego trenera Andrzeja Gajewskiego, który z mielecką drużyną zdecydowanie wygrał drugoligowe rozgrywki, wyprzedzając drugi w tabeli Star Starachowice o 7 punktów.

Potencjał drużyny pokazał niezwykły mecz sparingowy. 23 lutego 1969 roku Stal rozbiła ówczesnego mistrza Polski Ruch Chorzów aż 5:0. To był sygnał, że w Mielcu dzieje się coś wyjątkowego. Sukces powtórzono w następnym sezonie i Stal awansowała z 2. miejsca do I ligi.

W czerwcu i lipcu 1971 Stal Mielec uczestniczyła pierwszy raz w międzynarodowych rozgrywkach o Puchar Lata (Intertoto), w którym zajęła pierwsze miejsce w grupie wygrywając wszystkie mecze. Ranking Stali Mielec w polskiej piłce systematycznie rósł.

Złota era – dwukrotne mistrzostwo Polski

Sezon 1972/73 był sezonem szczególnym, gdyż Stal zdobyła swój pierwszy tytuł mistrza Polski, a Grzegorz Lato został królem strzelców. Sukces osiągnięto dzięki wielu znakomitym piłkarzom grającym wówczas w drużynie oraz jedynemu w historii drużyny zagranicznemu trenerowi Karolowi Kontha z Węgier.

„Najmniejsze wśród miast powiatowych PRL od 24 czerwca jest stolicą polskiej piłki. Od czasów, kiedy Zygmunt III Waza zarządził przeprowadzkę stolicy z Krakowa do Warszawy, nie było i kto wie, czy będzie tak sensacyjna decyzja w świecie administracji i sportu” – pisał legendarny dziennikarz Ryszard Niemiec

W ostatnim meczu z Zagłębiem Wałbrzych mielczanie potrzebowali remisu, by nie dać się dogonić w tabeli Ruchowi Chorzów. Wygrali na Solskiego 2:0. Wynik otworzył Grzegorz Lato, pod koniec meczu efektownie podwyższył Jan Domarski. Miasto oszalało ze szczęścia.

Sezon	Miejsce	Punkty	Osiągnięcie
1972/73	1	36	Mistrzostwo Polski
1973/74	3	–	Brązowy medal
1974/75	2	–	Wicemistrzostwo Polski
1975/76	1	–	Mistrzostwo Polski + finał Pucharu Polski
1978/79	3	–	Brązowy medal
1981/82	3	–	Brązowy medal

W sezonie 1975/76 drużyna Stali prowadzona przez Edmunda Zientarę sięgnęła po drugie mistrzostwo kraju. Szlagierowym meczem było spotkanie pomiędzy Stalą Mielec i Legią Warszawa, które zakończyło się wysokim zwycięstwem mielczan 6:0. Ten wynik na długo zapisał się w pamięci kibiców.

Europejskie puchary – Stal na arenie międzynarodowej

Sukcesy w Polsce otworzyły drzwi do europejskich rozgrywek. W sezonie 1975/76 Stal Mielec dotarła do ćwierćfinału Pucharu UEFA jako jeden z dwóch polskich klubów w historii piłki nożnej. To był szczyt pozycji Stali Mielec w rankingach europejskich.

Najgłośniejszym spotkaniem, o którym Mielec nie zapomina, jest pojedynek rozegrany 15 września 1976 roku z piłkarską potęgą, Realem Madryt. Stadion oficjalnie mógł pomieścić 30 tysięcy widzów, ale udawało się na nim zgromadzić nawet 40 tysięcy kibiców. Taką frekwencję zanotowano na meczach europejskich pucharów z Realem Madryt, Hamburger SV i KSC Lokeren.

„Gdy był mecz na stadionie, miasto praktycznie pustoszało. Wszyscy byli na stadionie. Jak nie było miejsca, to siedzieli na bieżniach, jak nie było miejsca na bieżni to na drzewach i na dachach okolicznych bloków” – wspominał Grzegorz Lato

Mielczanie mierzyli się z największymi europejskimi klubami:

• Real Madryt – legendarny mecz w Pucharze Europy (1976)
• Crvena Zvezda Belgrad – pierwsza runda Pucharu Europy jako mistrz Polski
• Hamburger SV – ćwierćfinał Pucharu UEFA (1976)
• KSC Lokeren – rozgrywki europejskie

Legendy klubu – bohaterowie złotej ery

Pierwszym mielczaninem w reprezentacji Polski został Grzegorz Lato. To był przełomowy moment dla klubu. Z 272 występami na koncie jest rekordzistą pod względem liczby rozegranych meczów. Jego strzelecki dorobek to 111 bramek, co czyni go również najlepszym strzelcem w historii klubu.

Lato to nie tylko legenda Stali, ale i polskiej piłki. Wystąpił na 3 finałach Mistrzostw Świata, rozgrywając 20 spotkań, a w 1974 strzelając 7 goli zdobył tytuł króla strzelców imprezy. Jego kariera w reprezentacji rozpoczęła się właśnie w barwach Stali Mielec.

Cztery miesiące po zdobyciu mistrzostwa w 1973 roku trio Kasperczak – Lato – Domarski zrobiło na Wembley akcję, którą Jan Domarski zwieńczył najsłynniejszym golem w historii polskiej piłki nożnej. Wszyscy trzej grali wtedy w Stali.

Najważniejsi zawodnicy w historii Stali Mielec

Zawodnik	Pozycja	Mecze w I lidze	Bramki
Grzegorz Lato	Napastnik	272	111
Henryk Kasperczak	Pomocnik	209	37
Jan Domarski	Napastnik	104	36
Andrzej Szarmach	Napastnik	–	–
Zygmunt Kukla	Bramkarz	229	0

Spadek z piedestału – lata 80. i 90.

Najdłuższy, trwający 13 sezonów, nieprzerwany pobyt Stali w I lidze to lata 1970–1983. Potem zaczęły się schody. Ranking Stali Mielec systematycznie spadał, choć klub wciąż utrzymywał się w pierwszej lidze.

Z czasem mimo całkiem dobrej kadry mielczanie zaczęli mieć coraz większe problemy, które spowodowały spadek do niższej klasy rozgrywkowej. Nawet mimo późniejszego awansu do pierwszej ligi nie udało się odzyskać dawnego blasku. Ostatecznie w sezonie 1995/1996 Stal Mielec została zdegradowana do niższej ligi.

Upadek i bankructwo – najczarniejszy moment w historii

Kłopoty finansowe spowodowane zawirowaniami w Wytwórni Przemysłu Komunikacyjnego, która była sponsorem Stali, zmusiły zarząd do sprzedania zawodników. Braki regularnych wypłat skutkowały strajkiem drużyny. Piłkarze odmówili wyjścia do meczu z Cracovią.

12 czerwca 1997 na Walnym Zgromadzeniu Członków FKS PZL-Stal podjęto decyzję o ogłoszeniu upadłości klubu. To był koniec pewnej epoki. Dwukrotny mistrz Polski przestał istnieć.

„Nie wyobrażałem sobie życia bez Stali – wspomina Bartłomiej Jaskot, dziś dyrektor klubu. Przecież jeszcze w 2012 roku Stal wydawała się być w gorszej sytuacji niż piętnaście lat wcześniej. Drużyna szorowała po dnie tabeli 3 ligi, na mecze przychodziło po kilkadziesiąt osób, a pieniędzy brakowało na niemal wszystko”

Odbudowa od fundamentów – powrót z piątej ligi

Mielecka Stal zaczęła odbudowę zespołu od 5 ligi. To był heroiczny marsz przez wszystkie szczeble rozgrywkowe. Pozycja Stali w rankingach spadła do poziomu amatorskiego, ale kibice nie stracili wiary.

Droga powrotu:

1. 1997-2008 – gra w najniższych ligach, walka o przetrwanie
2. 2008/09 – awans do III ligi lubelsko-podkarpackiej
3. 2012/13 – awans do II ligi
4. 2016 – 15 maja pokonali w Mielcu drużynę Energetyka ROW Rybnik i przypieczętowali sukces, na który Podkarpacie czekało blisko 20 lat – awans do I ligi
5. 2020 – awans do Ekstraklasy po 24 latach nieobecności

„Jeszcze moje oczy zobaczą jak Stal Mielec grywa w Ekstraklasie” – mówił Grzegorz Lato. I stało się tak w sezonie 2020/2021.

Powrót do elity – Stal znów w Ekstraklasie

Po zajęciu pierwszego miejsca w I lidze w 2020 roku Stal Mielec została awansowana do Ekstraklasy po raz pierwszy od sezonu 1995–96, gdzie pozostawała do 2025 roku. Rankingi Stali Mielec znów zaczęły mieć znaczenie w kontekście najwyższej klasy rozgrywkowej.

Pierwsze sezony w Ekstraklasie były trudne. Stal balansowała na granicy spadku, zajmując kolejno 14. i 15. miejsce. Każdy punkt był na wagę złota, a walka o utrzymanie trwała do ostatnich kolejek.

Po zajęciu ostatniego, 16. miejsca w PKO BP Ekstraklasie w sezonie 2024/2025, zespół z Mielca obecnie rywalizuje na drugim poziomie rozgrywkowym – w Betclic 1. Lidze. Spadek był bolesny, ale klub ma doświadczenie w odbudowie.

Pozycja w rankingach wszech czasów

Stal Mielec zajmuje 17. miejsce w tabeli wszech czasów Ekstraklasy. To wysoka lokata jak na klub, który przez wiele lat grał na niższych poziomach rozgrywkowych. To dowód na to, że lata 70. były naprawdę wyjątkowe.

Biorąc pod uwagę ilość miejsc na podium, tylko 12 innych zespołów ma lepszy dorobek w Ekstraklasie niż Stal, która zajmuje 13. pozycję

Ranking Stali Mielec w kontekście historycznym pokazuje, jak wielkim klubem była Stal w swoim najlepszym okresie. Dwukrotne mistrzostwo, wicemistrzostwo i trzykrotne trzecie miejsce to dorobek, który stawia mielczan w gronie legend polskiej piłki.

Współczesne wyzwania – walka o stabilizację

Obecnie pozycja Stali w rankingach Betclic 1. Ligi to wyzwanie. Klub musi odbudować drużynę po spadku z Ekstraklasy i walczyć o szybki powrót do elity. Historia pokazuje, że Stal potrafi wracać z najniższych poziomów – odbudowa od piątej ligi to najlepszy dowód.

Klub działa jako spółka akcyjna – FKS Stal Mielec SA. 83,46% akcji spółki posiada Stowarzyszenie FKS Stal Mielec, a pozostałe 16,54% firma Enervigo. Stabilność finansowa to fundament pod przyszłe sukcesy.

Współczesna infrastruktura

Stadion Stali Mielec wybudowany został w 1953 roku, a w latach 2010-2013 przeszedł gruntowny remont, który kosztował około 42 mln złotych. Obecnie stadion może pomieścić niecałe 7000 kibiców. To nowoczesny obiekt, który spełnia wymogi profesjonalnej piłki.

Miejsce w historii polskiej piłki – podsumowanie

Rankingi Stali Mielec to opowieść o tym, że wielkość nie zależy od rozmiaru miasta. „Najmniejsze wśród miast powiatowych PRL” stało się stolicą polskiej piłki. To fenomen, który nie powtórzył się w historii polskiego futbolu.

Miejsce Stali w historii polskiej piłki jest unikalne z kilku powodów:

• Dwukrotne mistrzostwo Polski (1973, 1976) – jako najmniejsze miasto, które tego dokonało
• Ćwierćfinał Pucharu UEFA – jeden z dwóch polskich klubów w historii
• Fabryka reprezentantów – Lato, Kasperczak, Domarski, Szarmach grali w kadrze
• Heroiczny powrót – odbudowa od piątej ligi do Ekstraklasy

Pozycja Stali Mielec w rankingach polskiej piłki zmienia się, ale jej miejsce w historii jest niezmienne. To klub, który udowodnił, że z determinacją, dobrą organizacją i wsparciem lokalnej społeczności można osiągnąć wszystko. Od fabrycznej drużyny do dwukrotnego mistrza Polski, przez bankructwo i powrót – historia Stali to najlepsza sportowa opowieść, jaką może zaoferować polskie Podkarpacie.

Czy ranking Stali Mielec znów wzrośnie? Kibice wierzą, że tak. Historia tego klubu pokazuje, że w Mielcu niemożliwe nie istnieje. Każdy sezon to nowe wyzwanie, a pamięć o złotych latach 70. napędza marzenia o powrocie na szczyt polskiej piłki.